BÀN VỀ NGHĨA VÀ KẾT CẤU CỦA TÁC PHẨM (PHẦN 1)
Posted in: KÝ HIỆU HỌC | Comments (0)
Laios Nyrio
Ngành nghiên cứu văn học, nhờ có cách tiếp cận kí hiệu học đã đạt đến giai đoạn phát triển mà trọng tâm chú ý của các nhà nghiên cứu là những hiện tượng mà trước đấy, từ quan điểm của thực tiễn khoa học văn học, thường được coi là không tiêu biểu.
…Trong bài này chúng tôi thử tiếp cận trong hình thức chung nhất với vấn đề nghĩa của tác phẩm văn học. Đồng thời, nói riêng, chúng tôi sẽ quan tâm đến những phương diện nào của nghĩa gắn liền với kết cấu của tác phẩm nghệ thuật mà ta chỉ có thể nắm được khi xem xét tác phẩm như một hiện tượng toàn vẹn nào đó, như một thế giới nghệ thuật riêng biệt, nếu có tương quan với hiện thực cũng là nói chung, chứ không phải theo từng yếu tố riêng biệt tham gia vào trong tác phẩm đó.
duongllvh @ Tháng Năm 14, 2012
The black cat của E. Poe dưới góc nhìn ký hiệu học
Posted in: KÝ HIỆU HỌC | Comments (0)
Nhà văn Jorge Luis Borges từng khẳng định: “Cái quan trọng nhất của văn nghiệp một nhà văn để lại là hình ảnh còn lại cuối cùng của nhà văn đó”. Và, hình ảnh cuối cùng của Edgar Allan Poe trong các trang viết của mình là một hình ảnh đáng tôn vinh, đáng trân quý. Truyện ngắn của ông luôn gây ấn tượng mạnh đối với người tiếp nhận bởi sự đan cài, pha trộn tài tình, vi diệu giữa các yếu tố: cái kinh dị, cái hài hước, giữa y học, tâm lý với văn chương…
Đi vào thế giới truyện ngắn của Allan Poe, chúng ta có thể bắt gặp một lối viết cầu kỳ, một sự giải thích vô cùng tỉ mỉ và đầy sức thuyết phục hợp lý những sự kiện đặc biệt, kì dị. Truyện của ông thường thiên về ba dạng: trinh thám, kinh dị và rối loạn tâm thần. Thử tìm hiểu một truyện ngắn của ông dưới lăng kính của ký hiệu học, chúng ta sẽ còn bắt gặp rất nhiều điều thú vị ẩn sau từng con chữ. “Con mèo đen” là một trong những câu chuyện dung chứa nhiều điều cần giải mã, đó là thế giới của những ký hiệu cần được phát lộ.
duongllvh @ Tháng Năm 7, 2012
CHIÊU SINH LỚP “SÁNG TÁC VÀ THẨM BÌNH TRUYỆN NGẮN”
Posted in: THÔNG TIN | Comments (0)
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ HÀ NỘI
KHOA VIẾT VĂN-BÁO CHÍ
THÔNG BÁO
khanhllvh @ Tháng Năm 5, 2012
ĐỌC “PHÊ BÌNH VĂN HỌC VIỆT NAM HIỆN ĐẠI”
Posted in: PHÊ BÌNH VĂN HỌC | Comments (0)
(Nhân đọc Trịnh Bá Ðĩnh, Phê bình văn học Việt Nam hiện đại – Nxb. Văn học, H, 2011)
Nguyễn Văn Thuấn
Trong giới ngữ văn học, người ta biết đến Trịnh Bá Ðĩnh như một người có những công trình nghiên cứu, dịch thuật công phu với những tìm tòi tâm huyết, nhất là với hướng cấu trúc – ký hiệu học.
khanhllvh @ Tháng Năm 5, 2012
KHOA HỌC VỀ CÁC KÝ HIỆU (2)
Posted in: KÝ HIỆU HỌC | Comments (0)
Terence Hawkes
Một trong những ví dụ quan trọng nhất về quá trình này chính là hệ thống chữ viết của một ngôn ngữ. Mặc dù chúng ta, trải qua nhiều kinh nghiệm, đã thành thói quen với chính hệ thống chữ viết của mình, không nghi ngờ gì khi nó không đơn giản là việc ghi lại ngôn ngữ của chúng ta. Như Jakobson đã đề cập:
Ngôn ngữ chữ viết có thiên hướng phát triển các thuộc tính cấu trúc cá biệt của nó nên lịch sử của hai ngôn ngữ khác biệt hàng đầu, nói và viết, là sự phong phú trong mối quan hệ biện chứng giữa những những tính kháng cự và hấp dẫn đan xen (sđd tr.706).
khanhllvh @ Tháng Năm 2, 2012
KHOA HỌC VỀ CÁC KÝ HIỆU* (1)
Posted in: KÝ HIỆU HỌC | Comments (0)
Terence Hawkes
Lời người dịch: Các biểu tượng trong văn học nghệ thuật là một đối tượng nghiên cứu vô cùng rộng lớn. Ttính đa nghĩa và trừu tượng của biểu tượng đôi khi khiến cho chúng ta bị “ngợp” trong rừng biểu tượng (the forest of symbols – thuật ngữ của Victor Turner). Để tiếp cận đối tượng vô cùng hấp dẫn nhưng cũng hết sức phức tạp này, nhà nghiên cứu không thể không có những “công cụ” nghiên cứu. Một trong những công cụ hiệu quả nhất để tiếp cận đối tượng nghiên cứu này là phương pháp luận của ký hiệu học trong khoa học về các ký hiệu. Ở Việt Nam hiện nay, ký hiệu học mới chỉ được tiếp cận ít nhiều dưới góc nhìn của ngôn ngữ học, văn học,… mà chưa được sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực văn hoá nghệ thuật. Thông qua bản dịch này chúng tôi muốn giới thiệu một cách nhìn sâu sắc đối với các hệ thống lý thuyết về ký hiệu học của Terence Hawkes với việc giới thiệu những góc nhìn khác nhau về cấu trúc luận và ký hiệu học. Qua đây, tác giả đã cho chúng ta thấy được cấu trúc luận và ký hiệu học quan hệ chặt chẽ với nhau như thế nào: “Sự hấp dẫn của hai lĩnh vực này về cơ bản không tách rời nhau và, trong dài hạn, cả hai đều cần phải được đưa vào một lĩnh vực thứ ba phù hợp hơn, bao hàm nhiều lĩnh vực được gọi đơn giản là giao tiếp (communication). Với bối cảnh đó, bản thân cấu trúc luận sẽ trở nên nổi bật như một phương pháp phân tích kết nối các lĩnh vực ngôn ngữ học, nhân học và ký hiệu học.” Khoa học về các ký hiệu chính là phần quan trọng nhất trong cuốn sách Cấu trúc luận và Ký hiệu học (Structuralism and Semiotics) của ông. Từ cách nhìn đó chúng ta có thể áp dụng được phần nào nền tảng lý thuyết căn bản này để làm công cụ trong việc tìm hiểu ý nghĩa của các biểu tượng trong văn học nghệ thuật.
Đinh Hồng Hải
khanhllvh @ Tháng Tư 26, 2012
THUYẾT TRÌNH – VẤN ĐỀ BIỂU TƯỢNG: LÝ THUYẾT VÀ NHỮNG NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VĂN HÓA, NGHỆ THUẬT (buổi thứ 2)
Posted in: TIN TỨC - SỰ KIỆN | Comments (0)
Sáng 19 tháng Tư tại Hội trường Viện Văn học, Phòng Lý luận văn học tổ chức buổi thuyết trình: Vấn đề biểu tượng trong triết học Phật giáo. Tham dự buổi thuyết trình có nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ thuật ,văn học trong và ngoài Viện. PGS.TS. Trịnh Bá Đĩnh điều hành buổi thuyết trình. Mở đầu ông nói về việc tổ chức “Khóa thuyết trình mùa hè” (dự định 4 buổi trong mùa hè năm nay) nhằm hai mục tiêu: 1/ Nâng cao trình độ cho các nhà nghiên cứu trẻ; 2/ “Kích thích, mời gọi các nhà nghiên cứu tham gia vào một hướng nghiên cứu mới, đó là ký hiệu học (Sémiotique) và biểu tượng học (Symbolique)”.
Trong phần chính của buổi thuyết trình, cử tọa nghe Đại đức Thích Đồng Thành, Tiến sĩ Delhi University và TS. Đinh Hồng Hải trình bày những nghiên cứu của mình. Đại đức thích Đồng Thành tập trung nói về biểu tượng Bánh xe pháp luân của Phật giáo. Theo ông, nhà Phật có nhiều biểu tượng: hoa sen (padma), cái lọng (chatra), tháp xá lợi (stupa),…Tuy nhiên biểu tượng trung tâm là Bánh xe luân pháp (Dharmachakra). Nó cũng mang đặc trưng của “tinh thần Ấn Độ, nên đã được chọn đưa lên quốc kỳ Ấn Độ. Biểu tượng này có nhiều hàm nghĩa và ý nghĩa. Thuyết trình viên đã dành hầu hết thời gian để phân tích, giảng giải kết cấu và hàm nghĩa của biểu tượng này. Tiếp theo TS. Đinh Hồng Hải giới thiệu hướng nghiên cứu biểu tượng theo phương pháp liên ngành của GS James Robson ĐH Harvard Theo đó ‘biểu tượng hóa là một hiện tượng phổ biến” trong lịch sử văn hóa loài người, nó có ở khắp nơi. Việc nghiên cứu quá trình này ở các xã hội khác nhau, các tầng lớp xã hội khác nhau là hướng nghiên cứu rất thú vị. Cách nghiên cứu ở đây là tìm hiểu con đường từ các sự vật, hiện tượng của “hiên thực xã hội ngoài văn bản” đến các biểu tượng trongvăn bản.
khanhllvh @ Tháng Tư 22, 2012
Giới thiệu sách: Biểu tượng triết học Thiền tông
Posted in: GIỚI THIỆU SÁCH | Comments (0)
Biểu tượng triết học Thiền tông
Tác giả: Ngô Ngôn Sinh
NXB: Trung Hoa thư cục
duongllvh @ Tháng Tư 18, 2012
THUYẾT TRÌNH: NGHIÊN CỨU BIỂU TƯỢNG TỪ VĂN BẢN ĐẾN HIỆN THỰC XÃ HỘI: MỘT GÓC NHÌN ĐỐI SÁNH QUA CÁC BIỂU TƯỢNG PHẬT GIÁO
Posted in: TIN TỨC - SỰ KIỆN | Comments (0)
Người thuyết trình:
1. Đại đức Thích Đồng Thành (TS. Đại học New Delhi; Chuyên môn: Nhận thức luận Phật giáo, Lịch sử Phật giáo)
2. TS. Đinh Hồng Hải (Visiting fellow – Harvard University)
duongllvh @ Tháng Tư 11, 2012
QUAN NIỆM CỦA NGUYỄN TRÃI VỀ VAI TRÒ VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI NGHỆ SĨ TRONG SÁNG TÁC VĂN NGHỆ
Posted in: LÝ LUẬN VĂN HỌC TRUYỀN THỐNG | Comments (0)
Nguyễn Trãi – vị anh hùng dân tộc, một nhà văn hoá xuất sắc, một nhà chính trị sáng suốt, một nhà quân sự lỗi lạc, một nhà ngoại giao thiên tài, một nhà thơ lớn, một nhà lý luận văn nghệ kiệt xuất. Ông là người trí thức từ tinh hoa của dân tộc. Ông đã để lại cho hậu thế một khối lượng tác phẩm khá đồ sộ. Ông là một trong những tác giả viết nhiều nhất thời trung đại ViệtNam.
I. Quan niệm về vai trò và trách nhiệm của người nghệ sĩ đối với cuộc đời
khanhllvh @ Tháng Tư 8, 2012
THƯ MỜI VIẾT BÀI CỘNG TÁC
Posted in: TIN TỨC - SỰ KIỆN | Comments (0)
Quý bạn đọc thân mến!
Trang thông tin http://www.vienvanhoc.org.vn/ tính từ năm 2006 đến nay đã hoạt động được 5 năm. Theo đánh giá của bạn đọc, website Viện Văn học hiện tại đã có vai trò nhất định không chỉ đối với giới nghiên cứu văn học mà còn có ảnh hưởng quan trọng tới việc tra cứu, tham khảo thông tin chuyên ngành của nhiều giảng viên các trường đại học; các phóng viên biên tập viên các chuyên mục văn hóa văn nghệ; các nhà văn, nhà thơ, nhà quản lí văn hóa văn nghệ trên cả nước. Tính đến nay đã có trên hai triệu lượt truy cập website.
Ban Biên tập website trân trọng cảm ơn tình cảm, sự cộng tác, đóng góp ý kiến quý báu của bạn đọc trong thời qua!
khanhllvh @ Tháng Tư 7, 2012
VĂN CHƯƠNG VÀ SIÊU-NGÔN NGỮ
Posted in: LÝ LUẬN VĂN HỌC HIỆN ĐẠI | Comments (0)
ROLAND BARTHES
Lôgic học dạy chúng ta biết cách phân biệt thích đáng ngôn ngữ-đối tượng với siêu-ngôn ngữ. Ngôn ngữ-đối tượng chính là chất liệu phục tùng sự nghiên cứu lôgic; còn siêu-ngôn ngữ là ngôn ngữ, không tránh khỏi có tính cách nhân tạo, trong đó ta tiến hành sự nghiên cứu này. Vì thế – và đây là vai trò của sự phản tư lôgic – tôi có thể diễn tả trong một ngôn ngữ biểu trưng (siêu-ngôn ngữ) các mối quan hệ, cấu trúc của một ngôn ngữ thực tồn (ngôn ngữ-đối tượng).
Trong nhiều thế kỷ qua, các nhà văn của chúng ta không mường tượng rằng ta có thể xem văn chương (bản thân chữ này mới xuất hiện gần đây) như là một ngôn ngữ, và, như mọi ngôn ngữ khác, nó phục tùng sự phân biệt lôgic: văn chương đã không bao giờ phản tư về chính mình (đôi khi nó phản tư về các hình tượng chứ không bao giờ phản tư về sự tồn tại của mình), nó đã không bao giờ tách mình ra thành đối tượng xem xét và đối tượng được xem xét; nói ngắn gọn, nó cất tiếng nói nhưng không nói về mình.
duongllvh @ Tháng Tư 5, 2012
THUYẾT TRÌNH: CON ĐƯỜNG TIẾP CẬN CÁC BIỂU TƯỢNG VĂN HÓA NHO GIÁO
Posted in: TIN TỨC - SỰ KIỆN | Comments (0)
Sáng 29 tháng 3, tại Viện Văn học, PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn (Đại học Quốc gia Hà Nội) – một chuyên gia về Nho giáo và văn học nhà Nho ở Việt Nam – đã thuyết trình vấn đề: Con đường tiếp cận các biểu tượng Nho giáo. Theo Nguyễn Kim Sơn, xem xét các biểu tượng Nho giáo không thể tách rời việc xem xét thế giới quan Nho giáo, đặc biệt là quan điểm đạo đức – thẩm mỹ. Đặc thù của mỹ học Nho giáo là “Nội thẩm mỹ” tức vấn đề tu dưỡng tu thân (nguyên lý khởi đầu: tu thân – tề gia – trị quốc – bình thiên hạ). Vấn đề các biểu tượng và nói chung là văn học nghệ thuật là “công cụ ngoại hóa”, trong đó rất đáng chú ý là nguyên tắc “tự nhiên nhân hóa”, tức quy chiếu con người ra tự nhiên. Về các biểu tượng cụ thể, người thuyết trình giải thích một số phạm trù chủ chốt: “ngọc”, “tùng, cúc, trúc, mai”,…
Các nhà nghiên cứu tham dự đã phát biểu, tranh luận sôi nổi. PGS.TS. Trịnh Bá Đĩnh nói về ý nghĩa của việc nghiên cứu các biểu tượng văn hóa, văn học. TS. Trần Hải Yến lưu ý phân biệt các biểu tượng Nho giáo với các biểu tượng do các nhà nhà nho sử dụng trong văn học. TS. Bùi Thiên Thai thông tin về công trình nghiên cứu biểu tượng của Hà Tinh Lượng (Viện Khoa học xã hội Bắc Kinh). TS. Đinh Hồng Hải đề nghị nghiên cứu các biểu tượng trong đời sống hiện nay. Ths. Quách Thu Hiền nói về các biểu tượng trong loại “thơ vịnh”. Một số ý kiến trao đổi về biểu tượng trăng trong thơ Hàn Mặc Tử…
duongllvh @ Tháng Tư 3, 2012
KÍNH BÁO TỌA ĐÀM THƠ DƯƠNG KIỀU MINH
Posted in: TIN TỨC - SỰ KIỆN | Comments (0)
KÍNH BÁO TỌA ĐÀM THƠ DƯƠNG KIỀU MINH
Kính gửi: Các nhà Nghiên cứu – Lý luận – phê bình, các nhà văn, nhà thơ và những người quan tâm.
Khoa Sáng tác và Lý luận – phê bình văn học (Đại học Văn hoá Hà Nội) xin trân trọng thông báo:
khanhllvh @ Tháng Tư 1, 2012
ENICO TOSELLI – SERENATA
Posted in: THƯ GIÃN | Comments (0)
Trình bày: ANDRÉ RIEU
duongllvh @ Tháng Ba 31, 2012
